Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Przeznaczenie i lokalizacja

Zakład Karny w Głogowie jest jednostką typu półotwartego, przeznaczoną do wykonywania kary pozbawienia wolności wobec mężczyzn recydywistów penitencjarnych. Jego pojemność wynosi 303 miejsc. Jednostka jest zlokalizowana w północno-zachodniej, peryferyjnej części miasta, przy drodze wojewódzkiej nr 292, i zajmuje obszar 1,836 ha.

Architektura i układ funkcjonalny

Zakład Karny w Głogowie jest kompleksem więziennym o typowej zabudowie pawilonowej, posadowionym na działce w kształcie trapezu, liczącym łącznie 12 obiektów. Jednokondygnacyjny budynek penitencjarny w formie podkowy tworzą dwa obiekty koszarowe zespolone u szczytów trzecim, pełniącym funkcję łącznika komunikacyjnego. Trzykondygnacyjny, podpiwniczony budynek administracyjny, wzniesiony na planie prostokąta, mieści w swoich murach biura, kuchnię i kotłownię. Zespół obiektów gospodarczych obejmuje 6 jednokondygnacyjnych budynków, w których usytuowane są pomieszczenia socjalne dla skazanych (stołówka i łaźnia), pomocnicze i magazynowe, techniczne (agregat prądotwórczy) oraz garaż.

Przy bramie wjazdowej ulokowano trzy obiekty o przeznaczeniu ochronnym – wartownię, poczekalnię i budynek do przeprowadzania kontroli skazanych oraz osób ubiegających się o wstęp na teren jednostki.

W obrębie ogrodzenia, wykonanego z materiału pełnego, o łącznej długości 500,5 m, znajdują się ponadto dwa boiska - jedno utwardzone do gry w siatkówkę i koszykówkę, - drugie do siatkówki plażowej oraz zadaszone miejsce do uprawiania ćwiczeń siłowych i rekreacji.

Struktura organizacyjna:

Strukturę organizacyjną jednostki tworzą następujące komórki:

1. dział ewidencji,
2. dział finansowy,
3. dział kwatermistrzowski,
4. dział ochrony,
5. dział penitencjarny,
6. ambulatorium z izbą chorych,
7. zespół ds. informatyki, techniki i łączności,
8. zespół ds. kadr i płac,
9. zespół ds. organizacyjno-prawnych,
10. zespół ds. ochrony informacji niejawnych,
11. samodzielne stanowisko ds. BHP,
12. samodzielne stanowisko ds. działalności duszpasterskiej.

Historia

Powstanie zakładu jest związane z budową Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego (LGOM), rozpoczętą na początku lat 60-tych ubiegłego wieku. Konieczność rozbudowy 13-tysięcznego wówczas Głogowa w celu zapewnienia mieszkań robotnikom mającym podjąć pracę w kolejno otwieranych kopalniach i hutach, zrodziła potrzebę zaangażowania zasobów ludzkich, które względnie tanio i szybko mogły podołać wspomnianemu przedsięwzięciu. Czyniąc zadość temu zapotrzebowaniu, w dniu 25 października 1963 r., zarządzeniem nr 67/63CZW Dyrektora Centralnego Zarządu Więziennictwa gł. kom. Jana Bartczaka, utworzono w Głogowie Podośrodek Pracy Więźniów, będący zamiejscowym oddziałem Centralnego Więzienia w Rawiczu. Umieszczeni w nim skazani z ówczesną podgrupą segregacyjną PW-2 w większości znaleźli zatrudnienie w Głogowskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Terenowego (GPB), przy budowie Zakładów Górniczych „Lubin” i „Polkowice-Sieroszowice”, Huty Miedzi „Głogów”, Zakładu Transportu w Lubinie oraz Zakładów Górniczych „Rudna”, wchodzących w skład ówczesnego Kombinatu Górniczo-Hutniczego Miedzi. Pełniącym obowiązki komendanta ośrodka został insp. Kazimierz Brzóska (25.10.1963 – 01.02.1964), którego po niespełna pół roku, zastąpił na tym stanowisku insp. Józef Bojko (01.02.1964 – 22.02.1965). W dniu 10 listopada 1964 r., zarządzeniem nr 62/64/CZW Ministra Sprawiedliwości Mariana Rybickiego, ośrodek zmienił swoją podległość organizacyjną, przechodząc pod zarząd Centralnego Więzienia w Zielonej Górze.1 stycznia 1970 r., w wyniku wejścia w życie Kodeksu karnego wykonawczego (z 1969 r.), ośrodek został przekształcony w zakład karny typu półotwartego dla recydywistów penitencjarnych. Z dniem 31 sierpnia 1971 r., na podstawie zarządzenia nr 65/71/CZZK Ministra Sprawiedliwości Stanisława Walczaka, wprowadzającego zmiany w dotychczasowej strukturze organizacyjnej więziennictwa, zakład stał się jednostką podległą administracyjnie Wojewódzkiemu Zarządowi Zakładów Karnych w Zielonej Górze. W tym czasie na rzecz LGOM zatrudnionych było ponad 250 skazanych, pracujących we wspomnianym już wcześniej GPB, Zielonogórskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Terenowego, Wrocławskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego, Hydrobudowie 7 Poznań i Przedsiębiorstwie Budowlano-Montażowym Przemysłu Ciężkiego w Lubinie. Dwa lata później zatrudnienie skazanych z głogowskiej jednostki penitencjarnej wzrosło do 350-ciu osób, osiągając blisko 90% ogólnej liczby osadzonych i utrzymywało się na niezmienionym poziomie przez kolejne długie lata. W dniu 19 listopada 1975 r., w konsekwencji nowego podziału administracyjnego kraju, zarządzeniem nr 68/75/CZZK Ministra Sprawiedliwości Włodzimierza Berutowicza, jednostka po raz kolejny zmieniła swoją podległość organizacyjną, przechodząc tym razem pod administrację Okręgowego Zarządu Zakładów Karnych we Wrocławiu. Niespełna dwa lata później, w 1977 r., zmianie uległo również jej dotychczasowe przeznaczenie – stała się zakładem karnym dla młodocianych i odbywających karę po raz pierwszy. Pod koniec lat 70. gro skazanych z Zakładu Karnego w Głogowie było zatrudnionych w Lubuskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego – głównego wykonawcy budowy Huty Miedzi „Głogów II”.

Fala zbiorowych protestów w więzieniach na tle ruchu solidarnościowego (przyp. 276 wystąpień), które w pierwszej połowie 1981 r. objęły łącznie 116 jednostek penitencjarnych w całym kraju, ominęła zakład. W sierpniu 1981 r. jednostka powróciła do swojego pierwotnego przeznaczenia, a już cztery miesiące później, 13 grudnia, w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, zaczęła pełnić funkcję Ośrodka Odosobnienia dla Osób Internowanych z czterech ówczesnych województw Dolnego Śląska. W nowej formule zakład przetrwał do 30 lipca 1982 r., stając się jednocześnie miejscem odosobnienia ogółem 378-iu internowanych, głównie działaczy Solidarności, KPN i NZS. Po likwidacji Ośrodka Odosobnienia zakład został poddany gruntownemu remontowi. Powrócono również do jego poprzedniego przeznaczenia. W drugiej połowie lat 80-tych jednostka realizując pierwotny cel, dla którego została utworzona, osiągała imponujące wskaźniki powszechności zatrudnienia na poziomie ponad 95%. Skazani znaleźli zatrudnienie m. in. w GPB, Przedsiębiorstwie Budowlano-Rolniczym w Głogowie, Zielonogórskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego w Nowej Soli, Poznańskim Przedsiębiorstwie Robót Telekomunikacyjnych, Gorzowskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego oraz Hucie Miedzi „Głogów I” i „Głogów II”. W skrajnych przypadkach odległość miejsca pracy od zakładu dochodziła nawet do 70 km. W trakcie ogólnopolskich buntów w więzieniach, do których doszło w 1989 r. na tle rozbudzonych wśród osadzonych nadziei na amnestię (przyp. 55 tys. uczestników z 99 jednostek), skazani z Zakładu Karnego w Głogowie w ramach solidarności z demonstrantami ograniczyli się wyłącznie do jednodniowego protestu głodowego, odmowy świadczenia pracy i negocjacji z przedstawicielami Komitetu Obywatelskiego. W czerwcu skazani po raz pierwszy wzięli udział w wyborach parlamentarnych. W okresie od 31 grudnia 1989 r. do 14 września 1990 r., w efekcie zniesienia Okręgowych Zakładów Karnych, jednostka podlegała bezpośrednio Centralnemu Zarządowi Zakładów Karnych w Warszawie.Transformacja ustrojowo-gospodarcza dotknęła jednostkę w dwójnasób. Przede wszystkim zupełnie niespodziewanie z dotychczasowej współpracy z zakładem wycofał się właściciel terenu i obiektów więziennych oraz główny pracodawca skazanych - GPB. Tymczasem w budżecie Ministerstwa Sprawiedliwości nie było środków na utrzymanie kolejnej jednostki penitencjarnej. Dopiero po kilku miesiącach zabiegów, niepewności i troski personelu o jej dalsze losy, 5 czerwca 1990 r., nieruchomość wraz z obiektami przeszła w trwały zarząd zakładu. Z drugiej strony, wraz z nieuchronnymi skutkami transformacji gospodarczej, dotychczasowy imponujący wskaźnik powszechności zatrudnienia skazanych spadł do nienotowanego dotąd poziomu 43%. 14 września tego samego roku Minister Sprawiedliwości Aleksander Bentkowski wydał zarządzenie nr 74/90/CZZK, przywracające ogniwa pośrednie między jednostkami podstawowymi a Centralnym Zarządem Zakładów Karnych. W konsekwencji Zakład Karny w Głogowie znalazł się w obszarze właściwości Rejonowego Zakładu Karnego w Rawiczu. W 1992 r. Minister Sprawiedliwości Zbigniew Dyka zarządzeniem nr 74/92/CZZK zmniejszył liczbę rejonowych jednostek penitencjarnych (przyp. z 19 do 14). Siłą rzeczy jednostka ponownie zmieniła swoją podległość organizacyjną, przechodząc początkowo pod zarząd Rejonowego Aresztu Śledczego w Zielonej Górze, a rok później (w 1993 r.) – Rejonowego Zakładu Karnego we Wrocławiu. Okres lat 90-tych w Zakładzie Karnym w Głogowie to przede wszystkim czas dalszego spadku liczby zatrudnionych – w skrajnych przypadkach nawet do 20% (w 1995 r.), a także ewolucji dotychczasowego modelu oddziaływań penitencjarnych. Jednostka znacznie poszerzyła dotychczasową ubogą ofertę kierowanych do skazanych zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, uruchamiając siłownię, organizując zajęcia poza terenem zakładu (np. na basenie), koncerty (m.in. Stanisława Sojki w 1992 r.), konkursy i turnieje (np. symultana szachowa z udziałem mistrzyni Polski Marty Zielińskiej w 1995 r.) W zakładzie utworzono ponadto koła zainteresowań dla skazanych (m.in. fotograficzne i Dyskusyjny Klub Filmowy) oraz uruchomiono grupę wsparcia dla anonimowych alkoholików „Tęsknota”. Zatrudniono psychologa, nawiązano liczne kontakty z instytucjami i organizacjami zewnętrznymi oraz związkami wyznaniowymi, opanowano także negatywne zjawisko niepowrotów z przepustek.

W latach 2006-2012 w jednostce dokonano kompleksowego remontu i przebudowy budynków administracyjnych i ochronnych, budowy zewnętrznej linii ogrodzenia ochronnego i systemu zabezpieczenia elektronicznego jej terenu, kompleksowej termomodernizacji obiektów i modernizacji systemu grzewczego, obejmującej przebudowę kotłowni i kompleksu kuchennego, połączonej ze zmianą dotychczasowego układu zasilania.

 4. października, z okazji 50-lecia istnienia jednostki Minister Sprawiedliwości Marek Biernacki aktem nr 16 z dnia 1 sierpnia 2013 r. nadał Zakładowi Karnemu w Głogowie sztandar.

Przedmiot działalności

Oddziaływania penitencjarne wobec osób pozbawionych wolności prowadzone są w 6-ciu ponad 50-osobowych grupach wychowawczych. W ramach prowadzonych oddziaływań osoby te mają możliwość uczestnictwa w kilkunastu programach aktywizacji i readaptacji społecznej oraz profilaktycznych i psychoedukacyjnych:

1. Wolontariat na rzecz osób niepełnosprawnych – program organizowany we współpracy ze Zgromadzeniem Cichych Pracowników Krzyża w ramach, którego skazani opiekują się osobami niepełnosprawnymi;
2. Odnowienie, poprawa relacji i utrzymanie więzi rodzinnych w warunkach izolacji więziennej - program realizowany we współpracy ze Stowarzyszeniem na Rzecz Integracji i Usamodzielnienia Dom w Głogowie;
3. Program psychokorekcyjny dla skazanych za przestępstwo z art. 178a Kk;
4. Program aktywizacji zawodowej – organizowany we współpracy z Powiatowym Urzędem Pracy w Głogowie, Mobilnym Centrum Informacji Zawodowej OHP w Legnicy;
5. Zastępowanie złości z wykorzystaniem treningu zastępowania agresji – program dla sprawców przestępstw z użyciem przemocy,
6. Kształtowanie umięjętności społecznych Asertywność.
7. Program z zakresu przeciwdziałania uzależnieniom Świadome życie lepszy Ja.
8. Ojciec – Mur - Dziecko – program ukierunkowany na wzmocnienie i poprawę kompetencji opiekuńczo-wychowawczych
9. Kochaj nie odrzucaj - program readaptacyjny dla skazanych w związku z art 209§1 Kk

10. „ABC BON TON”. Program sprzyjający przygotowaniu do readaptacji społecznej, z zakresu kształtowania, pogłębiania społecznie akceptowanych umiejętności społecznych i poznawczych.

11. Program dla osób skazanych z art. 206 – 211 Kk, który realizowany jest w ramach porozumienia między zakładem karnym a PCPR Głogów.

12. BALANS – program readaptacyjny, który ma za zadanie przeciwdziałać prokryminalnym postawom osadzonym z wyrokami powyżej trzech lat pozbawienia wolnościowych

13. K.S.E.R.O. - Program z zakresu kształtowania umiejętności społecznych i poznawczych z uwzględnieniem postaw obywatelskich i patriotycznych. Program sprzyja rozwinięciu wśród skazanych postaw prospołecznych poprzez zwiększenie jakości procesu porozumiewania się. Zamierzone oddziaływania mają na celu readaptacje społeczną osadzonych, a więc ponowne przystosowanie ich do samodzielnego, czynnego funkcjonowania, wyrażającego się w pełnieniu ról społecznych związanych z podstawowymi sferami życiowymi. Prawidłowe postawy prospołeczne mogą ułatwić w znacznym stopniu jednostce ponowną asymilację ze środowiskiem i własną reintegrację ze społeczeństwem.

14. Stawiam na siebie i swój rozwój” oraz „Wsparcie zza krat” – programy readaptacyjne mający na celu poznawanie technik plastycznych, malowanie, dekupage, wycinanie, tworzenie różnych dzieł sztuki i sztuki użytkowej, oraz szycie poduszek. Twórczość osadzonych przekazywana jest na kiermasze okolicznościowe, wystawy, do domów dziecka, DPS, czy aukcje charytatywne.

Niezależnie od powyższej oferty osoby mające problem alkoholowy mogą korzystać ze wsparcia działającej od ponad 20-tu lat grupy AA Tęsknota, ściśle współpracującej z Piastowską Intergrupą Anonimowych Alkoholików za pośrednictwem głogowskiej Wspólnoty AA „Źródełko". W ramach wspomnianej kooperacji wyselekcjonowana grupa osadzonych uczestniczy w mitingach poza terenem zakładu. Propozycję skierowaną do osób uzależnionych uzupełnia możliwość uczestnictwa w zajęciach z profilaktyki przeciwuzależnieniowej organizowanych we współpracy z Miejskim Centrum Wspierania Rodziny w Głogowie.

Skazani odbywający karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Głogowie pracują przede wszystkim poza jego terenem, na rzecz kontrahentów zewnętrznych oraz organów administracji publicznej, jednostek samorządu lokalnego i instytucji charytatywnych.

FERS – Zakład Karny w Głogowie uczestniczy w projekcie pn. „Kompleksowe działania szkoleniowo-aktywizacyjne mające na celu przygotowanie osób odbywających karę po-zbawienia wolności do skutecznego powrotu na rynek pracy i do społeczeństwa” realizowany przez więziennictwo w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021 - 2027.

Oferta edukacyjna jednostki, z uwagi na brak placówki szkolnej, ogranicza się do umożliwienia skazanym nauczania w kursach zawodowych,  finansowanych ze środków unijnych i Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej, Centrach Kształcenia Ustawicznego. W ramach działalności kulturalno-oświatowej, społecznej oraz w zakresie kultury fizycznej i sportu zakład organizuje dla skazanych cykliczne koncerty muzyczne, turnieje m.in.: piłki siatkowej, tenisa stołowego i szachowe oraz zawody pływackie i wycieczki rowerowe. Na terenie jednostki funkcjonuje biblioteka dysponująca 6317-tys. woluminów i codzienną prasą oraz dwie świetlice wyposażone w sprzęt audiowizualny, komputerowy i gry świetlicowo-stolikowe. Dzięki współpracy z Miejskim Ośrodkiem Kultury osadzeni mogą uczestniczyć w organizowanych wystawach i wernisażach, spotkaniach Dyskusyjnego Klubu Filmowego oraz akcjach organizowanych na terenie miasta (np. Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy). Osadzeni mają także możliwość bezpośredniego uczestnictwa w nabożeństwach i spotkaniach religijnych Kościoła Rzymskokatolickiego, Zielonoświątkowego i Towarzystwa Biblijno-Traktatowego.

14 sierpnia 1996 r. zarządzeniem nr 37/96/CZSW Ministra Sprawiedliwości Leszka Kubickiego, zniesiono rejonowe jednostki penitencjarne, a w ich miejsce zarządzeniem nr 39/96/CZSW ten sam Minister utworzył, z dniem 1 września, 15 okręgowych inspektoratów Służby Więziennej. W efekcie tych zmian zakład znalazł się w obszarze właściwości Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we Wrocławiu. 15 grudnia 2021 roku zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości tutejsza jednostka penitencjarna od 01 stycznia 2022 roku znajduje się w obszarze Okregowego Inspektoratu Służby Więziennej w Poznaniu. Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 listopada 2024 roku w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej oraz struktury organizacyjnej okręgowych inspektoratów Służby Więziennej  wprowadza się następujące zmiany: Zakład Karny w Głogowie od 1 grudnia 2024 roku znajduje się w obszarze Okregowego Inspektoratu Służby Więziennej w Opolu. 

por. M . Szczepański

Aktualizacja: Rzecznik prasowy Małgorzata Sobków